GSAFE GLOBAL ENGINEERING Co., Ltd.

Technical Insight Vol. 06: การควบคุมอันตรายจากไฟฟ้าสถิต (Static Electricity Control)

สารทำละลายไฮโดรคาร์บอน (Hydrocarbon Solvents) ส่วนใหญ่มีค่าการนำไฟฟ้าต่ำ (Low Conductivity) ซึ่งมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดการสะสมไฟฟ้าสถิตระหว่างการไหลผ่านท่อหรือการบรรจุลงถัง หากไม่มีระบบสายดินที่มีประสิทธิภาพ ไฟฟ้าสถิตที่สะสมอาจปลดปล่อยออกมาเป็นประกายไฟ (Static Spark) และจุดระเบิดไอระเหยสารเคมีได้ทันที

🔍 Finding: ประเด็นที่พบจากการตรวจประเมินหน้างาน 

จากการเข้าตรวจประเมินหน้างาน ทีมผู้ตรวจประเมินของ Gsafe พบสัญญาณความเสี่ยงดังนี้:

• พบการใช้ท่อพลาสติกหรือท่ออ่อน (Hose) ที่ไม่มีสายนำไฟฟ้าเชื่อมต่อ (Bonding) ในจุดบรรจุสารละลายไวไฟ

• ระบบสายดิน (Static Grounding) ที่ถังบรรจุหรือรถขนส่งสารเคมีมีค่าความต้านทานสูงกว่ามาตรฐาน หรือไม่มีการตรวจสอบความต่อเนื่องของวงจร (Continuity Test) เป็นประจำ

• พบการเติมสารไวไฟแบบตกลงจากที่สูง (Splash Filling) ซึ่งกระตุ้นให้เกิดการแยกตัวของประจุไฟฟ้าในของเหลวได้ง่ายขึ้น

⚠️ Hazard Mechanism: กลไกความอันตราย เมื่อสารทำละลายไหลผ่านท่อหรือกรอง จะเกิดประจุไฟฟ้าสะสมในเนื้อของเหลว:

• Static Discharge: หากประจุสะสมจนถึงจุดวิกฤตและพบกับตัวนำที่มีศักย์ไฟฟ้าต่างกัน จะเกิดการกระโดดของประกายไฟ (Static Spark)

• Flash Fire / Explosion: หากประกายไฟเกิดขึ้นในบริเวณที่มีความเข้มข้นของไอระเหยสารไวไฟอยู่ในช่วงจุดระเบิด (LFL/UFL) จะเกิดเพลิงไหม้รุนแรงหรือการระเบิดในถังบรรจุทันที

✅ Gsafe Recommendation: แนวทางการจัดการตามมาตรฐานสากล เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานความปลอดภัยในการจัดการสารไวไฟ ทาง Gsafe แนะนำแนวทางดังนี้:

• Bonding and Grounding: ตรวจสอบและติดตั้งระบบสายดินและเชื่อมต่อทางไฟฟ้า (Bonding) ระหว่างอุปกรณ์ทุกจุดให้มีความต่อเนื่อง

• Flow Velocity Limitation: ควบคุมความเร็วในการไหลของสารละลายในช่วงเริ่มต้นการเติม (Initial filling) ไม่ให้เกิน 1 เมตร/วินาที เพื่อลดการเกิดไฟฟ้าสถิต

• Bottom Filling: ปรับปรุงระบบการเติมให้เป็นการเติมจากก้นถัง (Submerged filling) เพื่อลดการกระเซ็นและการเกิดละอองฝอย (Mist)

อ้างอิงมาตรฐาน: NFPA 77 (Recommended Practice on Static Electricity) และ API RP 2003