GSAFE GLOBAL ENGINEERING Co., Ltd.

Technical Insight Vol. 05: การทดสอบความดันเปิด (Initial Pop Test) – เมื่อระบบสำรองกลายเป็นความว่างเปล่า

วาล์วนิรภัย (PRV) คือ "Silent Sentinel" หรือผู้เฝ้ายามที่เงียบงัน และเป็นปราการด่านสุดท้ายที่จะช่วยรักษาชีวิตพนักงานและทรัพย์สินเมื่อเกิดสภาวะความดันเกิน ความน่ากังวลที่สุดที่ทีมวิศวกร Gsafe ตรวจพบคือ แม้เครื่องจักรจะมีการติดตั้งวาล์วนิรภัยแบบคู่ขนาน (Redundancy) เพื่อเพิ่มความปลอดภัย แต่ผลการทดสอบแรงดันเปิดทันที (Initial Pop Test) กลับพบว่าวาล์ว "สอบตกพร้อมกันทั้งสองตัว" ซึ่งหมายความว่าตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ระบบสำรองที่คุณไว้วางใจไม่ได้ทำหน้าที่ป้องกันภัยอย่างที่คิด

🔍 Finding: ประเด็นที่พบบจากการตรวจประเมินหน้างาน จากการรวบรวมข้อมูลการทดสอบ ""Initial Pop Test" ในระบบที่มีการติดตั้งวาล์วนิรภัยแบบคู่ (Active/Standby หรือ Dual Active) ทีมวิศวกรของ Gsafe พบความผิดปกติที่น่ากลัวดังนี้:

• ความล้มเหลวแบบร่วม (Common Cause Failure): วาล์วนิรภัยทั้งสองตัวที่ติดตั้งในจุดเดียวกัน ไม่สามารถเปิดได้ตามค่าที่ตั้งไว้ (Set Pressure) พร้อมกันทั้งคู่

• วาล์วติดตายทั้งระบบ (Stuck-shut on Both): ทั้งวาล์วตัวหลักและตัวสำรองไม่ยอมเปิดเลยแม้ความดันจะถูกทดสอบเกินกว่า 110% ของค่าที่ตั้งไว้

• การตั้งค่าผิดพลาดซ้ำซ้อน: พบว่าวาล์วทั้งสองตัวถูกตั้งค่า (Set) มาจากศูนย์ซ่อมเดียวกันด้วยวิธีการที่ไม่ได้มาตรฐาน (เช่น แท่นทดสอบที่ไม่มีถังสะสมแรงดัน) ทำให้ค่าความดันเปิดจริงคลาดเคลื่อนสูงกว่าที่ควรจะเป็นทั้งคู่

⚠️ Hazard Mechanism: กลไกความอันตราย การที่วาล์วแบบ Redundant สอบตกพร้อมกันทั้งคู่ เป็นสัญญาณของความล้มเหลวเชิงระบบที่รุนแรงกว่าปกติ:

• สภาพแวดล้อมเดียวกัน (Shared Environment): เนื่องจากวาล์วทั้งคู่สัมผัสกับสารเคมีชนิดเดียวกันและสภาวะเดียวกัน หากเกิดการอุดตัน (Fouling) หรือการกัดกร่อน (Corrosion) สารเคมีที่เหนียวข้นจะทำหน้าที่เป็นกาวเชื่อมปิดลิ้นวาล์วให้ติดตายพร้อมกันทั้งสองตัว

• False Sense of Security: ผู้ปฏิบัติงานและผู้บริหารมักเชื่อมั่นว่าหากวาล์วตัวหนึ่งเสีย อีกตัวจะทำงานแทนได้ แต่ในความเป็นจริงระบบนี้ไม่มีเกราะป้องกันเหลืออยู่เลย (Zero Protection)

• Catastrophic Vessel Rupture: หากเกิดสภาวะความดันเกิน ความดันจะสะสมจนเกินขีดจำกัดที่วัสดุจะรับได้ (MAWP) และนำไปสู่การระเบิดของอุปกรณ์ทันทีโดยไม่มีการระบายออก

✅ Gsafe Recommendation: แนวทางการจัดการตามมาตรฐานสากล เพื่อให้ระบบ Mechanical Integrity (MI) และระบบสำรองทำงานได้จริงตามหลักวิศวกรรมความปลอดภัย Gsafe แนะนำดังนี้:

• Analyze Common Causes: หากพบผล Initial Pop Test ไม่ผ่านพร้อมกันทั้งคู่ ต้องวิเคราะห์หาสาเหตุหลัก (Root Cause) ทันทีว่ามาจากตัวสารเคมี หรือมาจากมาตรฐานการซ่อมบำรุงที่บกพร่อง

• Staggered Testing/Different Batches: พิจารณาเหลื่อมเวลาการทดสอบหรือใช้สปริงจากแหล่งผลิตที่ต่างกันในวาล์วคู่ เพื่อลดความเสี่ยงที่วาล์วจะเสื่อมสภาพพร้อมกัน

• High-Volume Test Verification: ตรวจสอบให้มั่นใจว่าศูนย์ซ่อมใช้แท่นทดสอบที่มีปริมาตรอากาศเพียงพอ (Accumulator) เพื่อให้วาล์วสามารถ "Pop" เปิดได้ชัดเจนและแม่นยำก่อนส่งกลับมาติดตั้ง

• Increased Inspection Frequency: สำหรับจุดที่มีความเสี่ยงสูงหรือสารเคมีที่ทำให้เกิดการติดตายง่าย ให้เพิ่มความถี่ในการทดสอบมากกว่ารอบปกติ (เช่น ทุก 6 หรือ 12 เดือน)

อ้างอิงมาตรฐาน: API 576 – Inspection of Pressure-relieving Devices และ ASME Section VIII